AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NİN KURULUŞU, TARİHSEL ŞİDDETİ VE GÜÇ İNŞASI ÖZET Bu çalışma, Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) kuruluş sürecini; yerli halklara yönelik sistematik şiddet, kölelik sistemi, toprak gaspı ve ekonomik güç inşa stratejileri üzerinden tarihsel ve eleştirel bir bakış açısıyla inceler. ABD’nin günümüzdeki küresel gücü, tarih boyunca uygulanan zorlayıcı politikalar ve şiddet temelli stratejilerle doğrudan ilişkilidir. Makale, “özgürlük ve demokrasi” söyleminin ötesine geçerek, bu güç ve etkilerin tarihsel kökenlerini ortaya koymaktadır. 1. GİRİŞ ABD, 4 Temmuz 1776’da 13 İngiliz kolonisi tarafından bağımsız bir devlet olarak ilan edildi. Kuruluş sürecinde Avrupalı elitler, toprak, köle emeği ve ekonomik kaynakları kontrol ederek güç elde etmeyi hedefledi. Ancak bu süreç, yerli halkların katliamı, zorla sürgün edilmesi ve Afrikalı kölelerin köleleştirilmesi ile gölgelenmiştir. Bu makale, ABD’nin tarihsel şiddet ve güç inşasını kronolojik ve tematik olarak ele almaktadır. 2. KURULUŞ SÜRECİ VE SÖMÜRGECİ ELİTLER ABD’nin kurucuları, George Washington, Thomas Jefferson, Benjamin Franklin, John Adams ve James Madison gibi İngiliz kökenli elitlerdi. Bu kişiler, ekonomik ve toprak sahibi bir azınlığı temsil ediyordu ve siyasi güçlerini büyük ölçüde bu elit konumları üzerinden kurdu (Wood, 1991). Bağımsızlık ilanı, 1775–1783 Amerikan Devrimi’nin sonucuydu ve Philadelphia’da Kongre tarafından resmileştirildi. 3. YERLİ HALKLARA YÖNELİK ŞİDDET 3.1 Toprak Gaspları ve Silahlı Çatışmalar Powhatan Savaşları (1609–1614) ve Pequot Savaşı (1636–1638), yerli toplulukların kitlesel ölümlerine ve toprak kayıplarına yol açtı (Hemming, 1978). Avrupalı kolonistler, anlaşmalarla yerli topraklarını gasp etti ve yerli toplumları siyasi ve ekonomik olarak zayıflattı. 3.2 Salgın Hastalıklar ve Demografik Çöküş Çiçek hastalığı ve diğer salgınlar, 1492–1800 arasında yerli nüfusun %80’inin yok olmasına neden oldu (Mann, 2005). Bu, savaş dışı ancak demografik olarak yıkıcı bir etkiydi. 3.3 Trail of Tears (Gözyaşı Yolu) ve Zorla Sürgünler 1830’larda Cherokee, Choctaw ve diğer kabileler, Mississippi Nehri’nin batısına sürgün edildi. 16.000 Cherokee’den 4.000’i yolda yaşamını yitirdi (Perdue & Green, 2005). Bu sürgünler, ABD’nin yerli halkları ekonomik ve coğrafi olarak marjinalleştirme stratejisinin bir parçasıydı. 4. AFRİKALI KÖLELİK VE EKONOMİK ŞİDDET yüzyıldan 19. yüzyıl ortalarına kadar Afrikalı köleler, Güney’in tarım ekonomisinin temelini oluşturdu. Kölelik, sadece emek sömürüsü değil; aynı zamanda ailelerin parçalanması, fiziksel ve psikolojik şiddet ile sistematik ayrımcılığı içeriyordu. Köle emeği, ABD’nin pamuk ve tütün ihracatını mümkün kıldı ve ekonomiyi küresel ölçekte güçlendirdi. Amerikan İç Savaşı (1861–1865), köleliği resmî olarak sona erdirdi, ancak toplumsal eşitsizlikler uzun yıllar devam etti. 5. ABD’NİN GÜÇ İNŞASI 5.1 Toprak Genişlemesi Louisiana Satın Alması (1803), ABD’nin yüzölçümünü iki katına çıkardı. Batı göçleri ve altın arayışı, coğrafi ve ekonomik büyümeyi hızlandırdı. 5.2 Sanayileşme ve Kapital Birikimi Demiryolları ve fabrikalar, 19. yüzyılda ekonomik dönüşümü destekledi ve ABD’yi sanayileşmiş bir ülke hâline getirdi. 5.3 Askerî ve Diplomatik Güç yüzyıldaki dünya savaşları, Soğuk Savaş dönemi ve günümüz askeri stratejileri ABD’nin küresel konumunu pekiştirdi. Bu güç, tarih boyunca yerli halklara, Afrikalı kölelere ve diğer ülkelerin kaynaklarına uygulanan şiddet temelleri üzerine inşa edildi. 6. SONUÇ ABD’nin tarihi, sadece özgürlük ve demokrasi hikayesi değildir; aynı zamanda şiddet, katliam, kölelik ve sistematik baskı tarihidir. Yerli halkların sürülmesi, kitlesel ölümler ve köle emeğinin sömürülmesi, ABD’nin ekonomik ve siyasi yükselişinde belirleyici olmuştur. Bu tarihsel süreçler, ABD’nin bugün küresel güç olmasının temel taşlarını oluşturmuştur. KAYNAKLAR Mann, C. (2005, çev. 2007). 1491: Kolomb Öncesi Amerika’da Yeni Bulgular. İstanbul: Kabalcı Yayınları. Perdue, T., & Green, M. D. (2005, çev. 2008). Cherokee Ulusu ve Gözyaşı Yolu. İstanbul: İletişim Yayınları. Wood, G. S. (1991, çev. 2003). Amerikan Devriminin Radikalizmi. İstanbul: Ayrıntı Yayınları. Hemming, J. (1978, çev. 2002). Kızıl Altın: Brezilya Yerlilerinin Fethi. İstanbul: İş Bankası Yayınları. YUSUF GÜL GEZGİN MEDYA Nurdağı Anadolu Yayın